Kritik Organ Doz KısıtlarıQUANTEC · HyTEC · EMBRACE

Klinik endpoint: Aortik psödoanevrizma, vaskülit ve duvar nekrozu; Psödoanevrizma ve vasküler rüptür riski

Bağlam: Paraaortik nodal ışınlamada aortik duvar dozu sınırlandırılmalıdır. Pankreas ve mide ışınlamasında çölyak trunkus ve abdominal aort dozu sınırlanmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: Vascular OAR Guidelines; QUANTEC / AAPM TG-101

Klinik endpoint: Ciddi nörolojik toksisite / Nekroz riski; Kraniyal nöropati ve beyin sapı nekrozu; Beyin sapı nekrozu ve kalıcı kraniyal nöropati

Bağlam: Dmax tüm kesit < 54 Gy, < 1-10 cc fokal hacimlerde < 59 Gy tolere edilebilir. Beyin sapı çekirdeğinde (core) Dmax < 54 Gy; yüzeyel küçük hacimlerde (< 1 cc) < 60 Gy tolere edilebilir. İnfratentoryal ependimom postoperatif RT: Beyin sapı Dmax <= 54 Gy (lokal rezidü komşuluğunda yüzeyde <= 59.4 Gy).

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Brainstem (2010); Merchant et al. / EANO-EURACAN Ependymoma

Klinik endpoint: Semptomatik radyasyon pnömonisi riski < %15-20; Düşük doz banyosu ve pnömoni riski

Bağlam: Konvansiyonel fraksiyonasyon (1.8-2 Gy/fx). Tercihen V20Gy < %30 tutulmalıdır. Ortalama akciğer dozu (MLD) < 20 Gy; eşzamanlı kemoterapide MLD < 18 Gy hedeflenir. Özellikle IMRT ve VMAT planlarında düşük doz yayılımını sınırlar.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Lung (2010); Clinical Guidelines

Klinik endpoint: Femur başı avasküler nekrozu ve subkapital kırık

Bağlam: Rektum, prostat ve jinekolojik pelvik RT’de kalça eklemlerini koruyun. V50Gy < %5 AVN riskini minimal seviyede tutar.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC (2010)

Klinik endpoint: Kronik radyasyon nefropatisi ve renal yetmezlik

Bağlam: Bilateral ortalama böbrek dozu < 15-18 Gy; en az 1 böbrek Dmean < 12 Gy.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Renal Review (2010); INT-0116

Klinik endpoint: Radyasyon pleksopatisi, parestezi ve motor güç kaybı

Bağlam: Servikal özofagus ve supraklavikular lenf nodu ışınlamalarında brakial pleksus Dmax < 66 Gy (tercihen < 60 Gy).

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Brachial Plexus / UK Consensus 2022

Klinik endpoint: Neovasküler glokom, kornea ülserasyonu ve görme kaybı; Oküler toksisite ve retinal iskemi

Bağlam: Maksiller sinüs ve nazofarinks planlamasında ipsilateral/kontralateral göz küresi korunmalıdır. Göz küresi ortalama dozu sınırlanmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC / Clinical Guidelines

Klinik endpoint: Yüzeyel tümör kontrolü ve lokal rekürrens önleme

Bağlam: Anjiyosarkomda kutanöz yayılımı kapsamak için günlük 0.5-1 cm bolus ile yüzeyde tam doz (%95-100) sağlanmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: NCCN Angiosarcoma / ASTRO Consensus

Klinik endpoint: Hiposplenizm, trombositopeni ve immün disfonksiyon

Bağlam: Sol alt lob toraks lezyonlarında ve üst batın planlarında dalak ortalama dozu sınırlanmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: Thoracic & Abdominal Planning Guidelines

Klinik endpoint: Duodenal ülser, perforasyon ve kanama < %5

Bağlam: 3 fraksiyon üst abdomen/pankreas SBRT; Dmax < 27-30 Gy, V20Gy < 3 cc.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: AAPM TG-101

Klinik endpoint: Eklem kontraktürü, fibrozis ve hareket kısıtlılığı

Bağlam: Ekstremite desmoid ve sarkom RT'sinde eklem aralığının en az bir kısmı kısıtlanarak fonksiyon korunur.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: EORTC 62991 Desmoid Consensus / NCCN Soft Tissue Sarcoma

Klinik endpoint: Kronik disfaji ve aspirasyon pnömonisi riski; Ciddi yutma fonksiyon kaybı ve gastrostomi tüp bağımlılığı

Bağlam: Superior, medius ve inferior konstriktör kasların kombine Dmean < 50 Gy (dysphagia-optimized IMRT). Konstriktör kasların 60 Gy alan hacmi %30 altında tutulduğunda uzun dönem yutma skoru belirgin korunur.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: UK Consensus 2022 / QUANTEC Pharynx; UK Consensus 2022 / DARS Trial

Klinik endpoint: Pelvik parametrial fibrozis ve vasküler hasar

Bağlam: Pelvik parametriyum ve ligaman dokularında normal doku toleransı korunmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: GYN RT Guidelines

Klinik endpoint: Vajinal stenoz, disparoni ve cilt/mukozal nekroz

Bağlam: Rektum ve anal kanal RT’sinde perineal organ koruma.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: ESTRO / Anal & Rectal Cancer Guidelines

Klinik endpoint: Katarakt oluşumu

Bağlam: Tüm Cilt Elektron Tedavisinde (TSEBT) kornea/lens internal kurşun kalkan ile katarakt dozu Dlens < 2 Gy tutulur.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: EORTC Cutaneous Lymphoma Consensus (Hoppe et al.)

Klinik endpoint: Hipopitüitarizm

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC

Klinik endpoint: Erken ve geç nörokognitif / sözel bellek gerilemesi

Bağlam: Hipokampus koruyucu IMRT/VMAT; bilateral hipokampus D100% < 9-10 Gy, Dmax < 16 Gy.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: RTOG 0933 / NRG CC001 / HyTEC

Klinik endpoint: Panhipopitüitarizm ve endokrin eksiklik (GH/LH/FSH/TSH)

Bağlam: Kraniyofaringiyom ve supratentoryal kitlelerde Dmean < 40 Gy tutulması hormon replasman ihtiyacını geciktirir.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: EANO-EURACAN Craniopharyngioma / Merchant et al.

Klinik endpoint: Akut ince bağırsak komplikasyonları

Bağlam: Tek tek çizilen bağırsak ansları içindir.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Small Bowel (2010)

Klinik endpoint: Radyasyon pnömonisi ve pulmoner fibrozis; Radyasyon pnömonisi riski < %10

Bağlam: Meme ve göğüs duvarı ışınlamasında ipsilateral akciğer kısıtı. Meme ve göğüs duvarı ışınlamasında ipsilateral akciğer V20Gy < %30 (tercihen < %20). Geniş göğüs duvarı ışınlamasında ipsilateral akciğer V20Gy < %20 tutularak pnömoni riski minimalize edilir.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC / FAST-Forward (Lancet 2020); QUANTEC Lung (2010)

Klinik endpoint: Kardiyak mortalite ve uzun dönem iskemik olaylar; Perikardit ve kardiyak hasar riski; İskemik kalp hastalığı, kardiyak mortalite ve MI riski; Uzun dönem kardiyak toksisite; Perikardit, majör kardiyovasküler olaylar ve MI; Geç iskemik kalp hastalığı ve koroner arter kalsifikasyonu

Bağlam: ALARA prensibi esastır. Meme RT için Dmean < 2-4 Gy; Akciğer/Özofagus RT için Dmean < 20 Gy. Kalp V30Gy < %46 perikardit riskini <%15 düzeyinde tutar. Her 1 Gy ortalama kalp dozu artışı koroner olay riskini %7.4 artırır. DIBH tekniği ile tercihen Dmean < 2 Gy hedeflenir. Kalbin yüksek doz alan hacmi sıkı kısıtlanmalıdır (V25Gy < %5). Özofagus kanseri RT’sinde kalp ortalama dozu Dmean < 26-30 Gy hedeflenmelidir (dar anatomik komşuluk). Göğüs duvarı anjiyosarkomu ve cilt RT'sinde derin kardiyak dozu sınırlamak için Dmean < 4 Gy tutulmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Cardiac (2010); Darby et al. (NEJM 2013) / ESTRO / QUANTEC; ESTRO Consensus / RTOG Guidelines; QUANTEC Cardiac (2010) / CROSS Trial; Darby et al. / QUANTEC Cardiac

Klinik endpoint: Radyasyon ilişkili karaciğer hastalığı (RILD)

Bağlam: Alt lob akciğer ve toraks lezyonlarında karaciğer ortalama dozu < 30 Gy tutulmalıdır. Mide ve pankreas RT’sinde sağlam karaciğer parankiminin Dmean < 28-30 Gy tutulması şarttır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Liver (2010)

Klinik endpoint: Geç karotis stenozu ve serebrovasküler inme riski

Bağlam: Erken T1-T2 N0 vokal kord karsinomunda karotis koruyucu IMRT/VMAT ile kontralateral kord ve bilateral karotis dozu kısıtlanır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: Yamazaki et al. / VMAT Glottic Trials

Klinik endpoint: Kauda equina sendromu, inkontinans, bacak güçsüzlüğü < %3

Bağlam: 3 fraksiyon Spinal/Pelvik SBRT; Dmax nokta dozu < 30 Gy.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: AAPM TG-101

Klinik endpoint: İatrojenik patolojik kemik kırığı riski

Bağlam: Uzun kemik korteksinin %50'sinden azının 50 Gy alması sağlanarak geç stres kırıkları engellenir.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: RTOG Sarcoma Guidelines

Klinik endpoint: Sensörinöral işitme kaybının önlenmesi; Sensörinöral işitme kaybı (Sensorineural hearing loss)

Bağlam: Eşzamanlı sisplatin varlığında eşik daha düşük (< 35 Gy) hedeflenmelidir. 4. ventrikül ve posterior fossa ependimomunda koklea Dmean < 45 Gy (çocuk/genç erişkinde < 35 Gy) ile işitme korunur.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Cochlea (2010); QUANTEC Cochlea (2010) / Merchant et al.

Klinik endpoint: Düşük doz banyosu ve ikincil malignite riski

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: Breast RT Planning Guidelines

Klinik endpoint: Renal fonksiyonun korunması

Bağlam: Böbrek SBRT’de sağlam karşı böbreği koruma kısıtı.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: eviQ Renal Cell Carcinoma Stereotactic EBRT

Klinik endpoint: İkincil radyasyon ilişkili meme kanseri; İkincil radyasyon ilişkili kontralateral meme kanseri riski

Bağlam: Karşı memeye sızan saçılma dozunu en aza indirin. Karşı memeye saçılan saçılma dozu en aza indirilmelidir (Dmean < 2-3 Gy).

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC / ESTRO Guidelines

Klinik endpoint: Özofagus darlığı, kalıcı disfaji ve spazm

Bağlam: Üst/servikal özofagus ve hipofarinks ışınlamalarında krikofaringeus sfinkterinde Dmean < 35 Gy tutulması aspirasyonu azaltır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: UK Consensus Guidelines 2022

Klinik endpoint: Akut miyokard enfarktüsü ve radyasyon ilişkili koroner stenoz; Koroner stenoz riski

Bağlam: Sol ön inen arter dozu sınırlanmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: Cardio-Oncology Thoracic Guidelines

Klinik endpoint: Şiddetli kuru göz sendromu (Severe Dry Eye / KCS)

Bağlam: Sinonazal ve kranial kitlelerde fonksiyonel lakrimal bezi korumak için Dmean < 25 Gy (maksimum < 30 Gy).

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: UK Consensus 2022 / QUANTEC

Klinik endpoint: Kronik vokal kord ödemi ve kalıcı laringeal disfonksiyon

Bağlam: Primeri larenks dışı olan (hipofarinks, nazofarinks, oral kavite) veya erken glottik RT'de supraglottik larenks korunurken Dmean < 40-45 Gy hedeflenir.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Larynx (2010)

Klinik endpoint: Katarakt riski

Bağlam: ALARA prensibi uygulanır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC

Klinik endpoint: Kronik ekstremite lenfödemi

Bağlam: Ekstremitede en az 1-2 cm veya çevrenin en az %30-50'si longitudinal cilt/lenfatik koridoru < 20 Gy korunmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: NCCN Sarcoma Guidelines / EORTC 62991

Klinik endpoint: Osteoradyonekroz (ORN limit) < %5; Osteoradyonekroz (ORN) riski; Osteoradyonekroz (ORN) insidansı

Bağlam: Özellikle diş çekimi planlanan bölgelerde Dmax < 65-70 Gy tutulmalıdır. Mandibula Dmax < 70 Gy (katı kısıt), V60 < %30 tutularak osteoradyonekroz riski %5 altına indirilir. Oral kavite, dudak ve tükürük bezi tümörlerinde mandibula 60 Gy alan hacmi < %30 olmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC (2010); QUANTEC Mandible / UK Consensus 2022

Klinik endpoint: Geç üriner toksisite, sistit ve hematüri

Bağlam: Konvansiyonel prostat ve pelvik RT.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Bladder (2010)

Klinik endpoint: Mide ülseri ve perforasyon < %3

Bağlam: 3 fraksiyon SBRT; Dmax < 30 Gy, V22Gy < 5 cc.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: AAPM TG-101

Klinik endpoint: Perforasyon, derin ülserasyon ve kanama riski

Bağlam: Malign gastrik çıkış veya kolorektal obstrüksiyonda kısa süreli palyasyon (20 Gy / 5 fx veya 30 Gy / 10 fx); Dmax < 35-40 Gy.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: ASTRO Palliative Consensus / PRO 2018

Klinik endpoint: Semptomatik radyasyon nekrozu

Bağlam: Normal beyin parankiminin %33’ünden azı 60 Gy almalıdır (veya V60Gy < 100 cc). Normal beyin parankiminin %66’sından azı 45 Gy almalıdır. Baş-boyun, nazofarinks ve parotis planlarında temporal lob ve normal beyin dokusu sınırlanmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Brain (2010)

Klinik endpoint: Radyasyon kaynaklı optik nöropati (RION) < %1

Bağlam: Nazofarinks ve paranazal sinüs RT’de kiazma dozu sıkı kontrol edilmelidir.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Optic Pathway (2010)

Klinik endpoint: İskemik optik nöropati (RION) < %1

Bağlam: Bilateral optik sinir dozu kısıtlanmalıdır (Dmax < 54 Gy).

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Optic Pathway (2010)

Klinik endpoint: Radyasyon kaynaklı optik nöropati (RION) < %1; Optik nöropati / Görme kaybı riski (< %3)

Bağlam: Konvansiyonel fraksiyonasyon (1.8-2 Gy/fx); PRV marjı 1-2 mm. Sinonazal ve kranial/sella RT; optik kiazma ve optik sinirler Dmax < 54 Gy tutulmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Optic Pathway (2010); QUANTEC Optic Pathway (2010) / EANO-EURACAN

Klinik endpoint: Mukozit, tat kaybı (disgezi) ve ağrı

Bağlam: Tümör dışı oral kavite dozu kısıtlanır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC (2010)

Klinik endpoint: Akut ve geç özofajit riski; Özofageal perforasyon ve darlık; Akut özofajit ve disfaji riski

Bağlam: Dmean < 34 Gy Grade >= 2 özofajiti <%30 seviyesinde tutar. Supraklavikuler ve parasternal nodal alanlarda özofagus dozu kısıtlanır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Esophagus (2010)

Klinik endpoint: Tükürük akışının korunması ve kserostomi riskinin azaltılması; Kalıcı kserostomi (grade >= 2) riski < %20

Bağlam: En az bir bezde Dmean < 26 Gy veya bilateral bezlerde Dmean < 20 Gy hedeflenmelidir. En az bir parotis bezinde Dmean < 20-25 Gy veya bilateral kombine Dmean < 26 Gy hedeflenmelidir.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Parotid (2010); QUANTEC Parotid (2010) / PARSPORT Trial

Klinik endpoint: Grade >= 3 hematolojik toksisite (nötropeni/lökopeni) ve kemoterapi kesintisi; Şiddetli miyelosüpresyonun önlenmesi

Bağlam: Eşzamanlı sisplatin alan hastalarda pelvik kemik iliği (iliak kanatlar, lumbosakral omurga, iskium/pubis) V10Gy < %90 tutulmalıdır. Pelvik kemik iliği V20Gy < %75 hematolojik toleransı belirgin iyileştirir.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: RTOG 0418 / INTERLACE Protocol / EMBRACE

Klinik endpoint: Radyasyona bağlı erektil disfonksiyon (empotans)

Bağlam: Prostat ve rektum RT planlamasında erektil fonksiyon koruması.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Penile Bulb (2010)

Klinik endpoint: Akut ve geç ince bağırsak toksisitesi (Grade >= 3 enterit)

Bağlam: Peritoneal boşluk/bowel-bag konturu içindir; tek tek bağırsak ansı limiti değildir.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Small Bowel (2010)

Klinik endpoint: Bronşiyal darlık ve trakeal nekroz riski

Bağlam: Supraklavikuler ve iç meme ışınlamalarında trakeobronşiyal geçişi koruyun.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: Thoracic Guidelines

Klinik endpoint: Geç rektal toksisite ve kanama

Bağlam: Konvansiyonel prostat RT DVH referansı. Grade >= 2 rektal kanama riskini <%10 seviyesinde tutar. Yüksek doz alan rektum hacmi sınırlandırılmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Rectum (2010)

Klinik endpoint: Radyasyon retinopatisi / Neovasküler glokom

Bağlam: Sinonazal ve kafa tabanı RT; retinopatiyi önlemek için Dmax < 45 Gy.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Retina / UK Consensus 2022

Klinik endpoint: Karaciğer rezervinin korunması; RILD toksisite riski < %5

Bağlam: En az 700 cc fonksiyonel karaciğer dokusu <= 15 Gy almalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: NRG/RTOG 1112 protocol; eviQ hepatic metastases SABR

Klinik endpoint: Perforasyon, striktür ve obstrüksiyon riski < %3

Bağlam: 3 fraksiyon SBRT; Dmax nokta dozu < 30 Gy.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: AAPM TG-101 / UK Consensus

Klinik endpoint: Radyasyon miyelopatisi riski < %0.2; Radyasyon miyelopatisi (< %0.2)

Bağlam: Konvansiyonel fraksiyonasyon için standart güvenlik tavanı. Konvansiyonel fraksiyonasyon mutlak tavanı. Konvansiyonel fraksiyonasyon (1.8-2 Gy/fx). Supraklavikuler lenf nodu ışınlamasında omurilik mutlak tavanı. Baş-boyun definitiv veya postoperatif RT; omurilik Dmax < 45 Gy (mutlak limit < 48 Gy).

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Spinal Cord (2010)

Klinik endpoint: Radyasyon miyelopatisini önlemede geometrik güvenlik marjı; Radyasyon miyelopatisi için güvenlik marjı koruması

Bağlam: Spinal korda 1.5-2 mm geometrik genişletme ile elde edilen PRV için mutlak sınır. Spinal kord + 1.5-2 mm PRV hacminde Dmax < 50 Gy.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: RTOG / ESTRO Guidelines; UK Consensus Guidelines (2022)

Klinik endpoint: İstirahat tükürük salgısı kaybı ve ağız kuruluğu

Bağlam: Tutulmamış kontralateral submandibular bezde Dmean < 35 Gy ile bazal tükürük üretimi korunur.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: UK Consensus 2022 / Murdoch-Kinch et al.

Klinik endpoint: Radyonekroz ve bilişsel bellek disfonksiyonu

Bağlam: Sinonazal ve kafa tabanı ışınlamasında temporal lob parankiminin %40'ı 40 Gy altında tutulmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: QUANTEC Brain (2010) / UK Consensus 2022

Klinik endpoint: Radyasyon kaynaklı hipotiroidizm

Bağlam: Tiroid dokusunun %50’sinden fazlasının 30 Gy alması hipotiroidi riskini artırır. Tiroid ortalama dozu < 45 Gy ve V30Gy < %50 tutulduğunda hipotiroidizm riski belirgin azalır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: Head and Neck Planning Guidelines; Head and Neck Planning Guidelines / QUANTEC

Klinik endpoint: Myometrial nekroz ve fibrozis

Bağlam: Primer serviks dışındaki sağlam uterus myometriyumu korunmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: GYN Planning Guidelines

Klinik endpoint: Vajinal stenoz, disparoni ve mukozal nekroz; Vajinal stenoz önlenmesi

Bağlam: Alt ve orta vajina dozları kısıtlanmalı; dilatatör kullanımıyla kombine edilmelidir.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: EMBRACE II / ICRU 89; EMBRACE II Guidelines

Klinik endpoint: Vena kava trombozu ve vasküler stenoz

Bağlam: Paraaortik lenf nodu ışınlamasında retroperitoneal venöz dönüş korunmalıdır.

Bu görünümdeki kaynak etiketleri: Retroperitoneal Vascular Guidelines